frankvanormondt.nl plaatst cookies om de ervaring te verbeteren, gaat u verder dan gaat u akkoord met deze cookies.   

geen strook

Besliscriteria - Wiki

"Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald". Besliscriteria vormen een essentieel onderdeel van iedere objectieve beslissing. Ze geven aan waarom het ene alternatief beter is dan het andere.

De termen "besliscriterium" en "beslissingscriterium" zijn synoniemen. In dit artikel wordt de term in specifiekere zin toegelicht en in de context van een businesscase geplaatst.

Hoe stel ik besliscriteria op?

Criteria geven houvast en sturing aan het beslisproces. Besliscriteria kunnen worden gebruikt in een multicriteria-analyse.

Soorten criteria

Besliscriteria kunnen worden ingedeeld in: kwalitatieve en kwantitatieve criteria. Een kwalitatief criterium kan een kritische succesfactor (KSF) zijn. Een kwantitatief criterium kan een kritieke prestatie-indicator (KPI) zijn. Kwantitatieve criteria kunnen nog verder worden onderverdeeld in: financiële en niet-financiële criteria.

Multicriteria-analyse

In een multicriteria-analyse worden meerdere (= multi) criteria gecombineerd om verschillende alternatieven te vergelijken (= analyse). Eerst krijgt ieder criterium een score per alternatief. Dit kan bijvoorbeeld met: "+", "o" en "-"; maar ook met: "o", "oo", "ooo"; of met: 1 t/m 10. Daarna worden alle scores bij elkaar opgeteld en wordt het beste alternatief zichtbaar.

Het gebruik van cijfers heeft als voordeel dat er ook met weegfactoren kan worden gewerkt. Hierdoor krijg elk besliscriterium een eigen gewicht, meestal een percentage.

Voorbeelden van besliscriteria

Er zijn oneindig veel besliscriteria. Daarom beperken wij ons tot een aantal voorbeelden: aandeelhouderstevredenheid, (past binnen) budget, duurzaamheid, haalbaarheid, imago, klanttevredenheid, kwaliteit, maatschappelijke verantwoordelijkheid, marktaandeel, medewerkertrevredenheid, (past bij) organisatiedoelen, (past bij) probleemstelling, rendement, risico, terugverdientijd, veiligheid.

Een bekend voorbeeld van een multicriteria-analyse is een test van de Consumentenbond. Een ander voorbeeld is een leveranciersselectie bij aanbesteding of uitbesteding. Het instrument kan ook prima worden toegepast na een kosten-batenanalyse of bij een businesscase en een businessplan.

Tips bij het gebruik van besliscriteria

Tip 1

Het aantal besliscriteria voor een multicriteria-analyse hangt af van de zwaarte en complexiteit van het onderwerp. Meestal geven vijf tot tien criteria een goed beeld. Als er (veel) minder dan vijf criteria worden gebruikt dan komen mogelijk de stokpaardjes te veel aan bod. Als er (veel) meer dan tien criteria worden gebruikt dan leggen de extra criteria geen gewicht meer in de schaal.

Tip 2

Het samen invullen van de scores en de weegfactoren kan heel goed uitpakken. Het maakt de discussie scherp: "Waarom vind jij dat alternatief A een 9 krijgt bij terugverdientijd terwijl alternatief B een 7 van jou krijgt?". Het zorgt ook voor draagvlak omdat betrokkenen bij een beslissing kunnen meewikken en -wegen.

Tip 3

Het instrument multicriteria-analyse is geen haarlemmerolie; het is zeker niet een perfect instrument. Het is wel beter dan "overloos polderen" en "shooting from the hip". Oppassen dus. Een organisatie zou voor bepaalde beslissingen een aantal "vaste" besliscriteria kunnen opnemen.


Oplossingen van Frank

Frank van Ormondt begeleidt als strategieconsultant en trainer bedrijven en organisaties. Vanuit zijn bedrijf Frank van Ormondt Advies en Educatie gevestigd in Hilversum doet hij dat op de volgende manieren.

Consultancy

vierkant Businesscase
Frank neemt u het rekenwerk uit handen en stelt een professioneel document op
Meerdaags adviestraject (vanaf € 950.00 excl. btw) Brochure Details

Training

vierkant Businesscase voor non-financials
Een businesscase opstellen en presenteren door hen die geen financieel expert zijn
1-daagse workshop (€ 765.00 excl. btw) Brochure Details

vierkant Businesscase voor gevorderden
Een businesscase beoordelen, verbeteren en managen, voor non-financials en financials
1-daagse workshop (€ 765.00 excl. btw) Brochure Details

In-company

vierkant In-company training
Training op uw locatie, al mogelijk vanaf 4 deelnemers
1-daagse workshop (vanaf 7 deelnemers: € 382,50 excl. btw) Brochure Details

Downloads

Zie ook

Aanbevolen literatuur

  • Groot, T. & Helden, G.J. van (2007). Financieel management van non-profit organisaties (5e druk). Noordhoff Uitgevers. ISBN: 9789001300135.
  • Heezen, A.W.W. (2014). De financiele functie: beslissingen en planning (4e druk). Noordhoff Uitgevers. ISBN: 9789001834166.
  • Rappaport, A. (1998). Creating shareholder value: A guide for managers and investors (2e druk). The Free Press. ISBN: 9780684844107.